آیتالله کریمی جهرمی در دیدار حجتالاسلام والمسلمین سیدمهدی خاموشی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه کشور، از خدمات ارزشمند انجامشده در جهت مراقبت، حفظ و احیا موقوفات کشور قدردانی کرد.
وی در این دیدار با تبریک هفته وقف به واقفین و مجموعه ی اوقاف کشور با استناد به حدیث شریف از پیامبر اکرم که " کادَ اَلْفَقْرُ أَنْ یَکُونَ کُفْراً " به تشریح مخاطرات فقر در جامعه پرداخت و اظهار داشت: فقر و فاقه اعم از فردی و اجتماعی، اگر در جامعه پدیدار شد و پاسخگویی مناسبی نداشته باشد، کل جامعه را به سمت کفر هدایت میکند اما اسلام برای رفع این چالش بزرگ، تدابیر و راههای گوناگونی طراحی کرده که برترین و کارآمدترین آنها « وقف» است؛ چرا که وقف بر خلاف صدقات عادی، محدود به زمان نیست و به عنوان صدقهای جاریه میتواند در طول تاریخ، فقر را به طور کامل منهدم سازد.
وی با ذکر نمونهای عینی از سیره علمای گذشته، به شخصیت فقهی و تدبیر اقتصادی مرحوم حاج آقا محسن محسنی اراکی سلطانآبادی در اراک اشاره کرد و گفت: این فقیه والامقام با اشراف و تلاشی که در امر زراعت داشت، ثروت فراوانی کسب کرد و املاک متعددی را وقف نمود؛ وی علاوه بر ساخت مدرسه علمیه بزرگ اراک برای طلاب، بخشهای مختلفی از درآمد موقوفات خود را به امور بسیار دقیقی اختصاص داد؛ از جمله تأمین هزینههای روشنایی حرم های اهل بیت علیهم السلام، حمایت مالی از طلاب و مدارس علمیه و اختصاص بخشی از موقوفات به عنوان مطلق قربات.
آیتالله کریمی جهرمی وسعت نظر این عالم سلف را ستودنی خواند و افزود: درآمد مطلق قربات موقوفه ایشان صرف دلشاد کردن جامعه و رفع گرفتاریهای واقعی مردم میشد؛ از جمله تأمین سرمایه اولیه برای اشتغال جوانان، فراهم ساختن هزینه ازدواج و جهیزیه دختران، رسیدگی به یتیمان، حمایت مالی برای تحصیل کودکان مستعد ولی نیازمند و حتی آبادانی راهها و راهسازی . این الگوی درخشان نشان میدهد یک روحانی روشنضمیر چگونه میتواند با مدیریت موسّع وقف، گرهگشای همه ابعاد زندگی مردم باشد.
وقف؛ پیوند دهنده عزت نفس محرومان با گشایش معیشتی
این استاد دروس خارج حوزه، اثر حقیقی وقف را علاوه بر رفع فقر، عزتآفرینی برای جامعه هدف ارزیابی کرد و گفت: نیازمندی که از مال وقف بهرهمند میشود، بدون تحمل خواری و ذلتخواهی، سهم قانونی و الهی خود را در کمال عزت دریافت میکند؛ چرا که وقف به شخص خاصی تعلق ندارد این کاملاً برخلاف کمکهای شخصی است که گاه نیازمندان را به تملقگویی، خلافگویی و پذیرش ذلت در برابر دهنده مال میکشاند.
وی تأکید کرد: اگر تمام موقوفات کشور به درستی شناسایی شود، کارهای علمی و دقیق روی آنها صورت گیرد و تحت نظارت امنای شایسته اداره شوند، دامنه وقف به قدری گسترده و موسع است که به اعتقاد بنده هیچ فقیری در پهنه ایران اسلامی باقی نخواهد ماند.
انتقاد شدید از تکیه حوزهها به بودجه دولتی
آیتالله کریمی جهرمی در بخش دوم بیانات خود به وابستگی حوزه به بودجه دولتی اشاره کرد و تصریح کرد: شایسته نیست حوزههای علمیه که در طول تاریخ همواره ناظر بر اموال مردمی و موقوفات بوده و به جامعه خدمترسانی میکردند، امروز به سمتی بروند که اهل علم و مدرسان باسابقه آن برای گذران زندگی نیازمند دریافت مبالغ ماهانه از بودجه دولت یا پذیرش کارهای رسمی دولتی باشند؛ این امر برای حوزهها یک شکست به شمار میرود.
وی با ابراز نگرانی و تاسف از وضع معیشت مردم و تورم در جامعه، افزود: اگر موقوفات مربوط به حوزهها به درستی احیا و روشمند اداره شوند، روحانیت نیازی به بودجههای دولتی نخواهد داشت و به این ترتیب هم استقلال، عزت و مناعت طبع حوزهها صیانت میشود و هم باری بزرگ از روی دوش دولت برداشته خواهد شد تا دولت بتواند این بودجه ها را صرف حل مشکلات عامه مردم، مساکین، خانهسازی و فقرای جامعه کند از این رو هرگونه کوتاهی یا تصرف نابجا در موقوفات حوزوی، خیانت به جامعه، فقرا و علمای سلف می باشد.
وقف؛ مدار اصلی جلب اعتماد عمومی
آیت الله کریمی جهرمی راهکار اساسی رونق مجدد وقف در جامعه را تقویت امید و اعتماد مردم دانسته و عنوان کرد: اگر مردم نگران انحراف وقف از مسیر اصلی خود باشند، تمایل به وقف کاهش مییابد. راهکار شرعی برای جلوگیری از مفاسد و افزایش اعتماد عمومی، پایبندی سختگیرانه به قاعده فقهی الُوقُوفُ عَلی حَسَبِ ما یُوقِفُها اهلُها (عمل به وقف دقیقاً طبق نیت واقف) است. متولیان باید بر این امر تمرکز کنند و مانع دستاندازی افراد نااهل به نیتهای واقفان شوند.
وی سپس شرایط متولیان اوقاف را فقیه بودن یا قریبالاجتهاد بودن در مسائل فقهی وقف و همچنین امانتداری کامل در حلال و حرام برشمرده و افزود: متولیان باید کسانی باشند که واقعاً از تصرف بیجا و خوردن مال وقف وحشت شرعی داشته باشند.
هشدار نسبت به تورم تشکیلاتی و مخارج خارج از اعتدال
استاد برجسته حوزه علمیه قم همچنین نسبت به گسترش نامتوازن ساختار اداری سازمان اوقاف هشدار داده و تأکید کرد: نباید مدام تحت عناوین مختلف نیرو جذب کرد، دفتر جدید ساخت، تشکیلات و تشریفات به وجود آورد و شعبههای متعدد تأسیس کرد این امر راه را برای صرف بیمورد درآمدهای وقف در امور اداری هموار میکند . اگر کار ده دفتر را میتوان با یک دفتر منسجم انجام داد، باید ادغام شوند تا از مخارج خارج از اعتدال جلوگیری شود.
وی با طرح سوالی گفت: آیا شرعاً رواست که عواید موقوفه ای را صرف نشستها و تجمعها بکنیم اگر چه تجمع برای حوزه یا روحانیت باشد؟ این کار بسیار مشکل و شبههناک است. نباید درآمدهای وقف صرف مراسمهای تشریفاتی و هزینهبر مانند رونماییهای غیرضروری از کتابها یا نشستهایی شود که ترویج واقعی دین در آنها محرز نیست.
لزوم توزیع مستقیم درآمدها به نیازمندان
آیت الله کریمی جهرمی در پایان سخنان خود با ابراز تاثر عمیق از نامهها، تماسها و مراجعات مردمی که نشاندهنده سختی معیشت آحاد جامعه است، به نمونهای از نامه یک جوان بیمار که توانایی خرید داروهای خود را نداشته است اشاره کردو بیان داشت: باید عواید موقوفات، به دقت فارغ از کاغذبازیهای اداری و مخارج زائد، مستقیماً طبق ضوابط الهی به دست مستمندان، ضعفا و نیازمندان واقعی برسد و با این کار دعای خیر حضرت بقیتالله الاعظم (ارواحنافداه) قطعا پشتیبان شما خواهد بود.
نظر شما